診療報酬請求事務能力認定試験の栄枯盛衰の全軌跡と終了した理由

その昔、医療事務のカテゴリーで診療報酬請求事務能力認定試験(医科・歯科)という
それはそれは有名で、難易度が高くて、権威性が極めて強い資格がありました。出題の
形式はマークシート方式の選択問題の学科試験とレセプトを記載する記述式の実技試験
で構成されてました。合格率が毎回約3割という、医療事務の分野では最難関で唯一の
公的資格でした。32年間という長きに渡り絶対王者として君臨してましたが、2025年
12月に最終回を迎えて終結となりました。資格試験の実施団体である公益財団法人日本
医療保険事務協会は2026年3月をもって解散となり公式サイトも削除されました。でも
当該資格は医療事務の業界での社会的な評価が依然として最高位で、試験実績の全軌跡
を記念に記録しておきます。そして隆盛を誇っていたこの資格が何故突然に終了を発表
することになってしまったのか?の終焉の理由についても具体的に解説しておきます。
レセ認(医科)32年間の試験実績の軌跡

| 医科の実施回 | 受験者数 | 合格者数 | 不合格者数 | 合格率 |
|---|---|---|---|---|
| 第63回(2025年12月) | 2056人 | 861人 | 1195人 | 41.9% |
| 第62回(2025年7月) | 1482人 | 514人 | 968人 | 34.7% |
| 第61回(2024年12月) | 2594人 | 1069人 | 1525人 | 41.2% |
| 第60回(2024年7月) | 1665人 | 553人 | 1112人 | 33.2% |
| 第59回(2023年12月) | 3659人 | 1771人 | 1888人 | 48.4% |
| 第58回(2023年7月) | 2446人 | 905人 | 1541人 | 37.0% |
| 第57回(2022年12月) | 4162人 | 1502人 | 2660人 | 36.1% |
| 第56回(2022年7月) | 2313人 | 655人 | 1658人 | 28.3% |
| 第55回(2021年12月) | 4913人 | 1934人 | 2979人 | 39.4% |
| 第54回(2021年7月) | 3138人 | 1177人 | 1961人 | 37.5% |
| 第53回(2020年12月) | 5378人 | 2304人 | 3074人 | 42.8% |
| 第52回(2020年7月) コロナ禍で中止 | — | — | — | — |
| 第51回(2019年12月) | 5337人 | 1469人 | 3868人 | 27.5% |
| 第50回(2019年7月) | 3947人 | 1374人 | 2573人 | 34.8% |
| 第49回(2018年12月) | 6119人 | 1738人 | 4381人 | 28.4% |
| 第48回(2018年7月) | 3894人 | 1618人 | 2276人 | 41.6% |
| 第47回(2017年12月) | 7019人 | 2152人 | 4867人 | 30.7% |
| 第46回(2017年7月) | 4688人 | 1479人 | 3209人 | 31.5% |
| 第45回(2016年12月) | 7232人 | 2840人 | 4392人 | 39.3% |
| 第44回(2016年7月) | 4581人 | 1339人 | 3242人 | 29.2% |
| 第43回(2015年12月) | 8038人 | 3107人 | 4931人 | 38.7% |
| 第42回(2015年7月) | 5529人 | 1845人 | 3684人 | 33.4% |
| 第41回(2014年12月) | 8130人 | 2608人 | 5522人 | 32.1% |
| 第40回(2014年7月) | 5665人 | 1670人 | 3995人 | 29.5% |
| 第39回(2013年12月) | 9391人 | 2903人 | 6488人 | 30.9% |
| 第38回(2013年7月) | 6733人 | 2201人 | 4532人 | 32.7% |
| 第37回(2012年12月) | 9289人 | 3096人 | 6193人 | 33.3% |
| 第36回(2012年7月) | 6339人 | 1885人 | 4454人 | 29.7% |
| 第35回(2011年12月) | 10521人 | 2916人 | 7605人 | 27.7% |
| 第34回(2011年7月) | 7561人 | 2071人 | 5490人 | 27.4% |
| 第33回(2010年12月) | 10316人 | 2763人 | 7553人 | 26.8% |
| 第32回(2010年7月) | 7486人 | 1916人 | 5570人 | 25.6% |
| 第31回(2009年12月) | 9660人 | 2600人 | 7060人 | 26.9% |
| 第30回(2009年7月) | 7553人 | 1823人 | 5730人 | 24.1% |
| 第29回(2008年12月) | 8388人 | 2268人 | 6120人 | 27.0% |
| 第28回(2008年7月) | 5960人 | 1554人 | 4406人 | 26.1% |
| 第27回(2007年12月) | 9482人 | 3153人 | 6329人 | 33.3% |
| 第26回(2007年7月) | 8220人 | 2048人 | 6172人 | 24.9% |
| 第25回(2006年12月) | 10736人 | 2986人 | 7750人 | 27.8% |
| 第24回(2006年7月) | 9126人 | 2724人 | 6402人 | 29.8% |
| 第23回(2005年12月) | 12410人 | 3164人 | 9246人 | 25.5% |
| 第22回(2005年7月) | 9531人 | 3400人 | 6131人 | 35.7% |
| 第21回(2004年12月) | 12998人 | 3191人 | 9807人 | 24.5% |
| 第20回(2004年7月) | 9763人 | 2557人 | 7206人 | 26.2% |
| 第19回(2003年12月) | 11877人 | 4205人 | 7672人 | 35.4% |
| 第18回(2003年7月) | 9762人 | 3538人 | 6224人 | 36.2% |
| 第17回(2002年12月) | 9893人 | 2579人 | 7314人 | 26.1% |
| 第16回(2002年7月) | 8016人 | 2236人 | 5780人 | 27.9% |
| 第15回(2001年12月) | 8659人 | 2567人 | 6092人 | 29.6% |
| 第14回(2001年7月) | 7164人 | 2045人 | 5119人 | 28.5% |
| 第13回(2000年12月) | 7668人 | 2175人 | 5493人 | 28.4% |
| 第12回(2000年7月) | 6752人 | 2168人 | 4584人 | 32.1% |
| 第11回(1999年12月) | 7836人 | 2804人 | 5032人 | 35.8% |
| 第10回(1999年7月) | 7196人 | 2389人 | 4807人 | 33.2% |
| 第9回(1998年12月) | 6693人 | 2040人 | 4653人 | 30.5% |
| 第8回(1998年7月) | 5706人 | 1622人 | 4084人 | 28.4% |
| 第7回(1997年12月) | 5199人 | 1663人 | 3536人 | 32.0% |
| 第6回(1997年7月) | 5477人 | 1751人 | 3726人 | 32.0% |
| 第5回(1996年12月) | 6000人 | 1566人 | 4434人 | 26.1% |
| 第4回(1996年7月) | 4818人 | 1665人 | 3153人 | 34.6% |
| 第3回(1995年12月) | 7311人 | 2120人 | 5191人 | 29.0% |
| 第2回(1995年7月) | 5257人 | 1403人 | 3854人 | 26.7% |
| 第1回(1994年12月) | 6657人 | 2033人 | 4624人 | 30.5% |
| 合計 | 423389人 | 130272人 | 293117人 | 30.8% |

第59回(2023年12月)が実施された直後に資格試験の終了が突然に発表され、当時は
医療事務の界隈で衝撃が走りました。何故終わってしまうのか?の理由について世間は
興味を抱いて騒ぎ立てて様々な憶測が飛び交いました。そして最終回までの4回でかけ
込み需要によって受験者数が激増するか?!と注目されましたが、そんなことは全くあり
ませんでした。つまり診療報酬請求事務能力認定試験の医科はもう需要が続かない状態
になっていて本当に合格を望む層は当該資格を既に取得済みであると推察されました。
レセ認(歯科)32年間の試験実績の軌跡

| 歯科の実施回 | 受験者数 | 合格者数 | 不合格者数 | 合格率 |
|---|---|---|---|---|
| 第63回(2025年12月) | 52人 | 17人 | 35人 | 32.7% |
| 第62回(2025年7月) | 49人 | 17人 | 32人 | 34.7% |
| 第61回(2024年12月) | 39人 | 14人 | 25人 | 35.9% |
| 第60回(2024年7月) | 34人 | 13人 | 21人 | 38.2% |
| 第59回(2023年12月) | 60人 | 21人 | 39人 | 35.0% |
| 第58回(2023年7月) | 77人 | 24人 | 53人 | 31.2% |
| 第57回(2022年12月) | 62人 | 21人 | 41人 | 33.9% |
| 第56回(2022年7月) | 48人 | 18人 | 30人 | 37.5% |
| 第55回(2021年12月) | 76人 | 27人 | 49人 | 35.5% |
| 第54回(2021年7月) | 62人 | 22人 | 40人 | 35.5% |
| 第53回(2020年12月) | 72人 | 25人 | 47人 | 34.7% |
| 第52回(2020年7月) コロナ禍で中止 | — | — | — | — |
| 第51回(2019年12月) | 92人 | 25人 | 67人 | 27.2% |
| 第50回(2019年7月) | 58人 | 23人 | 35人 | 39.7% |
| 第49回(2018年12月) | 95人 | 26人 | 69人 | 27.4% |
| 第48回(2018年7月) | 53人 | 19人 | 34人 | 35.8% |
| 第47回(2017年12月) | 95人 | 36人 | 59人 | 37.9% |
| 第46回(2017年7月) | 70人 | 25人 | 45人 | 35.7% |
| 第45回(2016年12月) | 123人 | 42人 | 81人 | 34.1% |
| 第44回(2016年7月) | 82人 | 28人 | 54人 | 34.1% |
| 第43回(2015年12月) | 143人 | 49人 | 94人 | 34.3% |
| 第42回(2015年7月) | 66人 | 23人 | 43人 | 34.8% |
| 第41回(2014年12月) | 143人 | 51人 | 92人 | 35.7% |
| 第40回(2014年7月) | 72人 | 26人 | 46人 | 36.1% |
| 第39回(2013年12月) | 145人 | 45人 | 100人 | 31.0% |
| 第38回(2013年7月) | 83人 | 28人 | 55人 | 33.7% |
| 第37回(2012年12月) | 129人 | 47人 | 82人 | 36.4% |
| 第36回(2012年7月) | 79人 | 29人 | 50人 | 36.7% |
| 第35回(2011年12月) | 167人 | 54人 | 113人 | 32.3% |
| 第34回(2011年7月) | 159人 | 62人 | 97人 | 39.0% |
| 第33回(2010年12月) | 148人 | 56人 | 92人 | 37.8% |
| 第32回(2010年7月) | 124人 | 52人 | 72人 | 41.9% |
| 第31回(2009年12月) | 118人 | 40人 | 78人 | 33.9% |
| 第30回(2009年7月) | 128人 | 46人 | 82人 | 35.9% |
| 第29回(2008年12月) | 167人 | 58人 | 109人 | 34.7% |
| 第28回(2008年7月) | 129人 | 47人 | 82人 | 36.4% |
| 第27回(2007年12月) | 194人 | 78人 | 116人 | 40.2% |
| 第26回(2007年7月) | 246人 | 88人 | 158人 | 35.8% |
| 第25回(2006年12月) | 204人 | 82人 | 122人 | 40.2% |
| 第24回(2006年7月) | 245人 | 104人 | 141人 | 42.4% |
| 第23回(2005年12月) | 243人 | 104人 | 139人 | 42.8% |
| 第22回(2005年7月) | 298人 | 116人 | 182人 | 38.9% |
| 第21回(2004年12月) | 234人 | 86人 | 148人 | 36.8% |
| 第20回(2004年7月) | 321人 | 119人 | 202人 | 37.1% |
| 第19回(2003年12月) | 289人 | 106人 | 183人 | 36.7% |
| 第18回(2003年7月) | 306人 | 121人 | 185人 | 39.5% |
| 第17回(2002年12月) | 261人 | 104人 | 157人 | 39.8% |
| 第16回(2002年7月) | 284人 | 91人 | 193人 | 32.0% |
| 第15回(2001年12月) | 269人 | 93人 | 176人 | 34.6% |
| 第14回(2001年7月) | 271人 | 92人 | 179人 | 33.9% |
| 第13回(2000年12月) | 237人 | 101人 | 136人 | 42.6% |
| 第12回(2000年7月) | 353人 | 125人 | 228人 | 35.4% |
| 第11回(1999年12月) | 287人 | 103人 | 184人 | 35.9% |
| 第10回(1999年7月) | 273人 | 114人 | 159人 | 41.8% |
| 第9回(1998年12月) | 261人 | 84人 | 177人 | 32.2% |
| 第8回(1998年7月) | 257人 | 88人 | 169人 | 34.2% |
| 第7回(1997年12月) | 241人 | 85人 | 156人 | 35.3% |
| 第6回(1997年7月) | 278人 | 100人 | 178人 | 36.0% |
| 第5回(1996年12月) | 352人 | 169人 | 183人 | 48.0% |
| 第4回(1996年7月) | 339人 | 186人 | 153人 | 54.9% |
| 第3回(1995年12月) | 300人 | 115人 | 185人 | 38.3% |
| 第2回(1995年7月) | 388人 | 196人 | 192人 | 50.5% |
| 第1回(1994年12月) | 259人 | 81人 | 178人 | 31.3% |
| 合計 | 10789人 | 4087人 | 6702人 | 37.9% |

受験者数はピーク時で医科が約13000人で歯科は約400人でした。歯科は市場の規模的
に医科に遠く及ばず、常にニッチなカテゴリーで添え物的な存在でしたが、資格試験の
終了を発表してから受験者が微増しました。これは些少な傾向ですが、『もう終わって
しまうから資格を取っておきたい』というかけ込み需要の影響で、特に医科を既に取得
済みの方達が『歯科も取ってコンプリートしておきたい』と望まれた結果による現象で
あると推察されます。但し歯科は独学で受験勉強するしかなく難関の試験になります。
レセ認の受験者数が激減した4つの理由

診療報酬請求事務能力認定試験(医科・歯科)の資格試験が終了した理由は受験者数が
単純に減少して事業として維持できなくなったからです。そしてどうして減ったのか?
の理由について資格試験の実施団体は『少子化の影響で?!』とのコメントを公式に発表
されてました。だがしかし、そんな簡単ではない根深くて本質的な原因が主に4個あり
ました。当サイトの編集部はその経緯に対して鋭く切り込んで具体的に指摘して、更に
どうすれば生き残れたのか?の解決方法を過去に提示して大きな反響を得られました。
まとめ
診療報酬請求事務能力認定試験での医科と歯科の資格試験について32年間の試験実績の
軌跡を全てまとめてきました。因みに2025年12月に実施された最終回第63回の試験は
医科では普通に受験者が減り、歯科では微増しただけで『最後だから』とかけ込み組が
殺到してドラマチックな結末になって受験生の界隈が大いに盛り上がったりは全くしま
せんでした。既存の発表の通りにレセ認の資格試験は静かに終幕を迎えたという印象で
幾ばくかの寂寥感を伴うことを禁じ得ない最期の瞬間でした。とは言え、特にレセプト
を介して医療における診療報酬を請求する事務能力を高いレベルで養成する目的で創基
されたこの資格試験が果たしてきた役割と功績は真に偉大で賞賛の辞を送りたいです。


